Dieta przy insulinooporności. Od czego zacząć, zanim zmienisz wszystko
- Opublikowano
- Zaktualizowano
- Czas czytania
- 7 min czytania
Dostałeś wynik, wpisałeś w wyszukiwarkę „dieta przy insulinooporności" i po dziesięciu minutach masz w głowie listę produktów zakazanych, indeks glikemiczny, zakaz owoców i poczucie, że od jutra nie zjesz już nic normalnego.
Zatrzymajmy się na chwilę, bo ta droga kończy się zawsze tak samo. Dwa tygodnie restrykcji, potem wieczór, w którym wchodzisz do kuchni i zjadasz wszystko, czego sobie odmawiałeś, a na koniec przekonanie, że się nie nadajesz.
Pracuję z osobami z insulinoopornością na co dzień i zaczynam zawsze od tych samych trzech rzeczy. Żadna z nich nie polega na wycinaniu.
Spis treści
Dlaczego wycinanie nie działa
Insulinooporność nie bierze się z jednego produktu, więc usunięcie jednego produktu jej nie cofnie. Bierze się ze splotu rzeczy: masy ciała, aktywności, snu, rozkładu posiłków w ciągu dnia i tego, jak te posiłki są zbudowane.
Lista zakazów ma jeszcze jedną wadę. Jest nie do utrzymania. Dieta, której nie da się prowadzić przez rok, nie jest dietą, tylko epizodem.
Dlatego pierwsze dwa tygodnie wyglądają u mnie inaczej. Nie zabieram Ci niczego z talerza. Zmieniam to, co się na nim znajduje obok i w jakiej kolejności to jesz.
Zmiana pierwsza: białko w każdym posiłku
To jest najważniejsza rzecz z całej listy i jednocześnie ta, którą najłatwiej wdrożyć.
Typowy dzień osoby pracującej umysłowo wygląda tak: kawa rano, kanapka albo sałatka w południe, a pierwszy porządny posiłek z białkiem dopiero przy kolacji. Efekt jest przewidywalny. Przez cały dzień brakuje sytości, po południu pojawia się ochota na słodkie, a wieczorem apetyt nadrabia to, czego zabrakło wcześniej.
Białko spowalnia opróżnianie żołądka i wyraźnie wydłuża sytość. Przy insulinooporności ma to podwójne znaczenie, bo posiłek złożony głównie z węglowodanów daje ostrzejszy wzrost cukru niż ten sam posiłek z dodatkiem białka i tłuszczu.
Jak to policzyć bez wagi. Porcja białka to wielkość i grubość Twojej dłoni. Jedna taka porcja do śniadania, obiadu i kolacji.
Co się liczy. Jajka, skyr, twaróg, serek wiejski, ryba, mięso, tofu, soczewica, ciecierzyca, fasola.
Co jest tylko dodatkiem. Chleb proteinowy, baton proteinowy, kawa z mlekiem, garść orzechów, jogurt owocowy.
Zmiana druga: kolejność na talerzu
To brzmi jak detal, a jest jedną z najprostszych rzeczy, jakie możesz zrobić, nie zmieniając zupełnie nic w tym, co jesz.
Zacznij posiłek od warzyw i białka, a węglowodany zostaw na koniec. Ten sam obiad zjedzony w tej kolejności daje łagodniejszy wzrost cukru niż ten sam obiad zaczęty od ziemniaków.
Mechanizm jest prosty. Błonnik z warzyw i białko spowalniają tempo, w jakim treść pokarmowa opuszcza żołądek. Węglowodany trafiają do krwiobiegu wolniej, więc krzywa jest bardziej płaska.
W praktyce: najpierw surówka albo warzywa, potem mięso, ryba lub strączki, na końcu ryż, kasza czy ziemniaki. Niczego nie odkładasz i niczego nie ważysz.
Zmiana trzecia: krótki ruch po posiłku
Dziesięć do piętnastu minut spaceru po większym posiłku robi więcej niż większość suplementów, które znajdziesz pod hasłem insulinooporność.
Pracujące mięśnie zużywają glukozę niezależnie od insuliny. To znaczy, że spacer po obiedzie realnie obniża szczyt cukru po tym posiłku.
Nie musi to być trening. Wystarczy wyjście do sklepu, spacer z psem albo przejście się po mieszkaniu i posprzątanie kuchni. Chodzi o to, żeby po jedzeniu nie siadać od razu na dwie godziny przed ekranem.
Czego świadomie nie robimy w pierwszym miesiącu
Nie liczymy kalorii. Przy insulinooporności obniżenie masy ciała zwykle poprawia wrażliwość tkanek na insulinę, ale liczenie od pierwszego dnia najczęściej kończy się porzuceniem wszystkiego po trzech tygodniach.
Nie wycinamy owoców. Owoc zjedzony na koniec posiłku albo z jogurtem i orzechami zachowuje się zupełnie inaczej niż ten sam owoc zjedzony solo między posiłkami.
Nie kupujemy suplementów na zapas. Zanim cokolwiek dołożysz, warto wiedzieć, czego faktycznie brakuje.
Nie wchodzimy w post przerywany. To narzędzie, które u części osób działa bardzo dobrze, a u części pogarsza sprawę, zwłaszcza przy pracy zmianowej i przy dużym stresie. To decyzja na później, nie na start.
Jak sprawdzić, czy to działa
Przez pierwsze dwa tygodnie obserwuj trzy rzeczy. Nie wagę, bo ona w tym czasie powie Ci najmniej.
- Godzina popołudniowego spadku energii. Czy nadal ścina Cię o tej samej porze.
- Apetyt wieczorem. Czy po dwudziestej dalej szukasz czegoś słodkiego.
- Poranne wstawanie. Czy łatwiej Ci wstać niż dwa tygodnie temu.
Zapisuj to jednym słowem dziennie. Po czternastu dniach zobaczysz trend, którego nie zobaczyłbyś z pamięci.
Pytania, które dostaję najczęściej
Czy muszę całkowicie odstawić cukier?
Nie. Przy insulinooporności znaczenie ma całość diety i rozkład posiłków, a nie pojedynczy produkt. Słodycze zjadane codziennie i w dużych ilościach to realny problem. Deser raz w tygodniu po posiłku nim nie jest.
Czy owoce są zakazane?
Nie. Liczy się moment i towarzystwo. Owoc na koniec posiłku albo z jogurtem i orzechami zachowuje się spokojniej niż ten sam owoc zjedzony solo między posiłkami.
Ile posiłków dziennie jeść?
Trzy do czterech w miarę stałych porach sprawdza się u większości osób. Podjadanie co godzinę i głodzenie się do obiadu to dwie skrajności, które utrudniają sprawę.
Czy muszę jeść śniadanie?
Nie musisz, ale jeśli Twoja energia siada po południu, to przesunięcie pierwszego posiłku na wcześniejszą porę jest zwykle pierwszą rzeczą, która to zmienia.
Kiedy zobaczę efekty?
Zmiany w energii i apetycie widać zwykle w ciągu dwóch tygodni. Zmiany w wynikach badań ocenia się po dłuższym czasie i zawsze razem z tym, co dzieje się z samopoczuciem.
Bibliografia
- 1.Przegląd
Gołacki J, Matuszek M, Matyjaszek-Matuszek B. Link between Insulin Resistance and Obesity: From Diagnosis to Treatment
Diagnostics (Basel), 2022;12(7):1681
- 2.Badanie
Shukla AP, Iliescu RG, Thomas CE i wsp. Food Order Has a Significant Impact on Postprandial Glucose and Insulin Levels
Diabetes Care, 2015;38(7):e98-e99
- 3.Przegląd systematyczny i metaanaliza
Buffey AJ, Herring MP, Langley CK, Donnelly AE, Carson BP. The Acute Effects of Interrupting Prolonged Sitting Time in Adults with Standing and Light-Intensity Walking on Biomarkers of Cardiometabolic Health in Adults: A Systematic Review and Meta-analysis
Sports Med, 2022;52(8):1765-1787
Pokaż wszystkie źródła (6)Zwiń listę źródeł
- 4.Wytyczne
Bull FC, Al-Ansari SS, Biddle S i wsp. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour
Br J Sports Med, 2020;54(24):1451-1462
- 5.Przegląd
Leidy HJ, Clifton PM, Astrup A i wsp. The role of protein in weight loss and maintenance
Am J Clin Nutr, 2015;101(6):1320S-1329S
- 6.Wytyczne
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Państwowy Instytut Badawczy. Normy żywienia dla populacji Polski
Warszawa: NIZP PZH-PIB, 2024
Ostatnia weryfikacja źródeł:
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji.
Kiedy ogólne zasady przestają wystarczać
Powyższe trzy rzeczy pomagają większości osób i możesz je wdrożyć samodzielnie od jutra.
Są jednak sytuacje, w których gotowy schemat nie wystarczy. Kiedy masz wyniki badań, które trzeba zestawić z objawami. Kiedy pracujesz zmianowo i Twój dzień nie wygląda jak dzień z poradnika. Kiedy do insulinooporności dochodzą problemy jelitowe albo tarczyca. Albo kiedy próbowałeś już kilka razy i za każdym razem kończyło się tak samo.
Wtedy potrzebny jest plan ułożony pod Twoją sytuację, a nie pod przeciętną.
Pracuję z osobami z insulinoopornością we Wrocławiu i online. Na pierwszej konsultacji omawiamy Twój dzień, wyniki, jeśli je masz, i wychodzisz z planem na czternaście dni. Szczegóły i terminy znajdziesz na stronie.
Przeczytaj też
Ten artykuł ma charakter dietetyczno-treningowy i edukacyjny. Nie jest poradą medyczną, nie stawia diagnoz i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub dietetykiem prowadzącym. Przed zmianą diety, suplementacji lub intensywności treningu, szczególnie przy cukrzycy lub insulinooporności, skonsultuj się ze swoim lekarzem.