Grzybowski Trener
← Wróć do bloga
Insulinooporność

Co jeść wieczorem przy insulinooporności

Opublikowano
Zaktualizowano
Czas czytania
6 min czytania

To jest pytanie, które dostaję częściej niż jakiekolwiek inne. Nie o śniadanie, nie o obiad, tylko właśnie o kolację.

Powód jest prosty. Wieczór to moment, w którym cały dzień dobrego planowania potrafi się rozsypać, a do tego dochodzi obawa, że zjedzenie czegokolwiek po osiemnastej zepsuje wyniki.

Zacznijmy od tej obawy, bo jest nieprawdziwa.

Spis treści

Godzina nie jest magiczna. Odstęp od snu już tak

Nie ma progu, po przekroczeniu którego jedzenie zaczyna szkodzić. Osiemnasta nie jest granicą, za którą czeka katastrofa.

Znaczenie ma natomiast odstęp między ostatnim większym posiłkiem a położeniem się spać. Praktyczna zasada, która sprawdza się u większości osób, to około trzech godzin.

Powód jest prozaiczny. Trawienie nie wyłącza się, kiedy się kładziesz. Obfity posiłek tuż przed snem oznacza, że organizm pracuje wtedy, gdy miał odpoczywać, a sen staje się płytszy. Rano budzisz się ciężki, mimo że przespałeś swoje.

Jeśli kładziesz się o dwudziestej trzeciej, ostatni duży posiłek wypada około dwudziestej. Jeśli kończysz pracę o dwudziestej i kładziesz się o pierwszej, Twoja dwudziesta druga jest całkowicie w porządku.

Liczy się odstęp od snu, nie godzina
Ostatni dużyposiłekkolacjaPołożenie sięspaćsenPobudkaranoodstęp około trzech godzinpora wieczoru i nocy →

Druga skrajność, o której nikt nie mówi

Przy insulinooporności częściej spotykam odwrotny problem. Nie za dużą kolację, tylko za małą.

Schemat wygląda tak: kawa rano, kanapka w południe, a wieczorem sałatka, bo przecież trzeba uważać. Po takim dniu organizm dostaje za mało paliwa na osiem godzin nocy.

Rozpoznasz to po tym, że budzisz się nad ranem, często między trzecią a czwartą, czasem z kołataniem serca albo wyraźnie głodny. To nie jest bezsenność. To sygnał, że wieczorem zabrakło.

Rozróżnienie jest proste. Budzisz się ciężki i spocony to za duża kolacja. Budzisz się głodny albo poruszony to za mała.

Jak zbudować kolację, która działa

Trzy elementy, zawsze te same.

Porcja białka wielkości dłoni. To fundament, bo białko najmocniej wpływa na sytość i spłaszcza odpowiedź cukrową całego posiłku.

Warzywa, najlepiej dwie garście. Błonnik spowalnia tempo, w jakim węglowodany trafiają do krwiobiegu.

Rozsądna porcja węglowodanów złożonych. Kasza, ryż, ziemniaki, pieczywo na zakwasie. Nie musisz ich wycinać. Zjadasz je na końcu posiłku, nie na początku.

Tłuszcz dodajesz w naturalny sposób: oliwa do sałatki, awokado, orzechy, jajka. On również spowalnia całą sprawę.

Trzy gotowe kolacje

Omlet z trzech jajek z warzywami i kromką pieczywa na zakwasie. Cztery minuty roboty, komplet elementów.

Twaróg albo serek wiejski z pomidorem, szczypiorkiem i oliwą, do tego kromka chleba. Dla osób, które wieczorem nie chcą już nic smażyć.

Pieczony łosoś albo udko z piekarnika z kaszą i surówką. Wersja na dzień, w którym masz pół godziny i chcesz zjeść ciepło.

Zwróć uwagę, że w żadnej z nich nie ma nic egzotycznego ani drogiego. To jest celowe, bo kolacja, której przygotowanie zajmuje czterdzieści minut, nie przetrwa w planie dłużej niż tydzień.

Cztery najczęstsze błędy wieczorne

Sama sałatka. Warzywa i oliwa bez źródła białka to posiłek, po którym za dwie godziny wrócisz do lodówki.

Owoc zamiast kolacji. Owoc zjedzony solo daje ostrzejszy wzrost cukru niż ten sam owoc jako dodatek do posiłku. Jako kolacja sprawdza się najgorzej.

Odkładanie całego dnia na wieczór. Cały dzień na kawie i przekąskach kończy się tym, że po dwudziestej zjadasz większość dobowej porcji jedzenia naraz. To najtrudniejszy do opanowania wzorzec i jednocześnie najczęstszy.

Alkohol jako sposób na wyciszenie. Ułatwia zasypianie i jednocześnie psuje jakość snu w drugiej połowie nocy. Przy zmęczeniu i problemach z cukrem to zła wymiana.

Jeśli najdzie Cię ochota na coś słodkiego

Nie walcz z tym siłą woli o dwudziestej drugiej, bo tę walkę zwykle się przegrywa. Popraw to, co dzieje się wcześniej.

W dziewięciu przypadkach na dziesięć wieczorna ochota na słodkie bierze się z tego, że w ciągu dnia zabrakło białka albo w ogóle zabrakło jedzenia. Dołóż białko do śniadania i obiadu, a wieczór zrobi się znacznie spokojniejszy sam z siebie.

Jeśli mimo to masz ochotę na deser, zjedz go po kolacji, a nie zamiast niej. Ta sama rzecz zjedzona po posiłku zachowuje się inaczej niż zjedzona na pusty żołądek.

Jak sprawdzić, czy to działa

Pięć wieczorów wystarczy. Zapisuj dwie rzeczy: o której zjadłeś ostatni duży posiłek i jak wyglądała noc, jednym słowem.

Nie zmieniaj przy tym niczego innego. Jeśli zmienisz pięć rzeczy naraz, nie dowiesz się, która zadziałała.

Pytania, które dostaję najczęściej

Czy mogę jeść węglowodany wieczorem?

Tak. Przy insulinooporności znaczenie ma skład całego posiłku i kolejność, a nie sama pora. Kasza zjedzona po białku i warzywach zachowuje się spokojnie.

Czy owoc na kolację to dobry pomysł?

Jako cała kolacja nie. Jako dodatek do posiłku z białkiem, na przykład do twarogu albo jogurtu greckiego, jak najbardziej.

Co jeśli trenuję wieczorem i jestem głodny o dwudziestej drugiej?

Wtedy posiłek po treningu jest potrzebny. Zasada trzech godzin dotyczy obfitych kolacji, a nie sytuacji, w której właśnie skończyłeś trening.

Czy picie wody wieczorem ma znaczenie?

Ma, ale w drugą stronę niż myślisz. Nawadniaj się w ciągu dnia, a nie dopijaj litra tuż przed snem, bo wtedy budzisz się w nocy z zupełnie innego powodu.

Bibliografia

  1. 1.
    Badanie

    Shukla AP, Iliescu RG, Thomas CE i wsp. Food Order Has a Significant Impact on Postprandial Glucose and Insulin Levels

    Diabetes Care, 2015;38(7):e98-e99

    DOI: 10.2337/dc15-0429PubMed

  2. 2.
    Przegląd

    Kinsey AW, Ormsbee MJ. The health impact of nighttime eating: old and new perspectives

    Nutrients, 2015;7(4):2648-2662

    DOI: 10.3390/nu7042648PubMed

  3. 3.
    Stanowisko towarzystwa naukowego

    St-Onge MP, Ard J, Baskin ML i wsp. Meal Timing and Frequency: Implications for Cardiovascular Disease Prevention: A Scientific Statement From the American Heart Association

    Circulation, 2017;135(9):e96-e121

    DOI: 10.1161/CIR.0000000000000476PubMed

Pokaż wszystkie źródła (6)
  1. 4.
    Przegląd

    Ebrahim IO, Shapiro CM, Williams AJ, Fenwick PB. Alcohol and sleep I: effects on normal sleep

    Alcohol Clin Exp Res, 2013;37(4):539-549

    DOI: 10.1111/acer.12006PubMed

  2. 5.
    Badanie

    Drake C, Roehrs T, Shambroom J, Roth T. Caffeine effects on sleep taken 0, 3, or 6 hours before going to bed

    J Clin Sleep Med, 2013;9(11):1195-1200

    DOI: 10.5664/jcsm.3170PubMed

  3. 6.
    Przegląd

    Gołacki J, Matuszek M, Matyjaszek-Matuszek B. Link between Insulin Resistance and Obesity: From Diagnosis to Treatment

    Diagnostics (Basel), 2022;12(7):1681

    DOI: 10.3390/diagnostics12071681PubMed

Ostatnia weryfikacja źródeł:

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji.

Kiedy sam schemat nie wystarczy

Powyższe zasady pomagają większości osób i możesz je wdrożyć od dzisiaj.

Jeśli jednak wybudzanie się w nocy wraca mimo zmian, jeśli pracujesz zmianowo i Twój wieczór zaczyna się o czwartej rano, albo jeśli do insulinooporności dochodzą inne wyniki, to kolacja jest tylko jednym elementem większej układanki.

W takich przypadkach układam cały dzień, a nie pojedynczy posiłek. Konsultacje we Wrocławiu i online, szczegóły na stronie.

Umów konsultacjęDietetyk kliniczny we Wrocławiu i online

Przeczytaj też

Ten artykuł ma charakter dietetyczno-treningowy i edukacyjny. Nie jest poradą medyczną, nie stawia diagnoz i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub dietetykiem prowadzącym. Przed zmianą diety, suplementacji lub intensywności treningu, szczególnie przy cukrzycy lub insulinooporności, skonsultuj się ze swoim lekarzem.