Co jeść wieczorem przy insulinooporności
- Opublikowano
- Zaktualizowano
- Czas czytania
- 6 min czytania
To jest pytanie, które dostaję częściej niż jakiekolwiek inne. Nie o śniadanie, nie o obiad, tylko właśnie o kolację.
Powód jest prosty. Wieczór to moment, w którym cały dzień dobrego planowania potrafi się rozsypać, a do tego dochodzi obawa, że zjedzenie czegokolwiek po osiemnastej zepsuje wyniki.
Zacznijmy od tej obawy, bo jest nieprawdziwa.
Spis treści
Godzina nie jest magiczna. Odstęp od snu już tak
Nie ma progu, po przekroczeniu którego jedzenie zaczyna szkodzić. Osiemnasta nie jest granicą, za którą czeka katastrofa.
Znaczenie ma natomiast odstęp między ostatnim większym posiłkiem a położeniem się spać. Praktyczna zasada, która sprawdza się u większości osób, to około trzech godzin.
Powód jest prozaiczny. Trawienie nie wyłącza się, kiedy się kładziesz. Obfity posiłek tuż przed snem oznacza, że organizm pracuje wtedy, gdy miał odpoczywać, a sen staje się płytszy. Rano budzisz się ciężki, mimo że przespałeś swoje.
Jeśli kładziesz się o dwudziestej trzeciej, ostatni duży posiłek wypada około dwudziestej. Jeśli kończysz pracę o dwudziestej i kładziesz się o pierwszej, Twoja dwudziesta druga jest całkowicie w porządku.
Druga skrajność, o której nikt nie mówi
Przy insulinooporności częściej spotykam odwrotny problem. Nie za dużą kolację, tylko za małą.
Schemat wygląda tak: kawa rano, kanapka w południe, a wieczorem sałatka, bo przecież trzeba uważać. Po takim dniu organizm dostaje za mało paliwa na osiem godzin nocy.
Rozpoznasz to po tym, że budzisz się nad ranem, często między trzecią a czwartą, czasem z kołataniem serca albo wyraźnie głodny. To nie jest bezsenność. To sygnał, że wieczorem zabrakło.
Rozróżnienie jest proste. Budzisz się ciężki i spocony to za duża kolacja. Budzisz się głodny albo poruszony to za mała.
Jak zbudować kolację, która działa
Trzy elementy, zawsze te same.
Porcja białka wielkości dłoni. To fundament, bo białko najmocniej wpływa na sytość i spłaszcza odpowiedź cukrową całego posiłku.
Warzywa, najlepiej dwie garście. Błonnik spowalnia tempo, w jakim węglowodany trafiają do krwiobiegu.
Rozsądna porcja węglowodanów złożonych. Kasza, ryż, ziemniaki, pieczywo na zakwasie. Nie musisz ich wycinać. Zjadasz je na końcu posiłku, nie na początku.
Tłuszcz dodajesz w naturalny sposób: oliwa do sałatki, awokado, orzechy, jajka. On również spowalnia całą sprawę.
Trzy gotowe kolacje
Omlet z trzech jajek z warzywami i kromką pieczywa na zakwasie. Cztery minuty roboty, komplet elementów.
Twaróg albo serek wiejski z pomidorem, szczypiorkiem i oliwą, do tego kromka chleba. Dla osób, które wieczorem nie chcą już nic smażyć.
Pieczony łosoś albo udko z piekarnika z kaszą i surówką. Wersja na dzień, w którym masz pół godziny i chcesz zjeść ciepło.
Zwróć uwagę, że w żadnej z nich nie ma nic egzotycznego ani drogiego. To jest celowe, bo kolacja, której przygotowanie zajmuje czterdzieści minut, nie przetrwa w planie dłużej niż tydzień.
Cztery najczęstsze błędy wieczorne
Sama sałatka. Warzywa i oliwa bez źródła białka to posiłek, po którym za dwie godziny wrócisz do lodówki.
Owoc zamiast kolacji. Owoc zjedzony solo daje ostrzejszy wzrost cukru niż ten sam owoc jako dodatek do posiłku. Jako kolacja sprawdza się najgorzej.
Odkładanie całego dnia na wieczór. Cały dzień na kawie i przekąskach kończy się tym, że po dwudziestej zjadasz większość dobowej porcji jedzenia naraz. To najtrudniejszy do opanowania wzorzec i jednocześnie najczęstszy.
Alkohol jako sposób na wyciszenie. Ułatwia zasypianie i jednocześnie psuje jakość snu w drugiej połowie nocy. Przy zmęczeniu i problemach z cukrem to zła wymiana.
Jeśli najdzie Cię ochota na coś słodkiego
Nie walcz z tym siłą woli o dwudziestej drugiej, bo tę walkę zwykle się przegrywa. Popraw to, co dzieje się wcześniej.
W dziewięciu przypadkach na dziesięć wieczorna ochota na słodkie bierze się z tego, że w ciągu dnia zabrakło białka albo w ogóle zabrakło jedzenia. Dołóż białko do śniadania i obiadu, a wieczór zrobi się znacznie spokojniejszy sam z siebie.
Jeśli mimo to masz ochotę na deser, zjedz go po kolacji, a nie zamiast niej. Ta sama rzecz zjedzona po posiłku zachowuje się inaczej niż zjedzona na pusty żołądek.
Jak sprawdzić, czy to działa
Pięć wieczorów wystarczy. Zapisuj dwie rzeczy: o której zjadłeś ostatni duży posiłek i jak wyglądała noc, jednym słowem.
Nie zmieniaj przy tym niczego innego. Jeśli zmienisz pięć rzeczy naraz, nie dowiesz się, która zadziałała.
Pytania, które dostaję najczęściej
Czy mogę jeść węglowodany wieczorem?
Tak. Przy insulinooporności znaczenie ma skład całego posiłku i kolejność, a nie sama pora. Kasza zjedzona po białku i warzywach zachowuje się spokojnie.
Czy owoc na kolację to dobry pomysł?
Jako cała kolacja nie. Jako dodatek do posiłku z białkiem, na przykład do twarogu albo jogurtu greckiego, jak najbardziej.
Co jeśli trenuję wieczorem i jestem głodny o dwudziestej drugiej?
Wtedy posiłek po treningu jest potrzebny. Zasada trzech godzin dotyczy obfitych kolacji, a nie sytuacji, w której właśnie skończyłeś trening.
Czy picie wody wieczorem ma znaczenie?
Ma, ale w drugą stronę niż myślisz. Nawadniaj się w ciągu dnia, a nie dopijaj litra tuż przed snem, bo wtedy budzisz się w nocy z zupełnie innego powodu.
Bibliografia
- 1.Badanie
Shukla AP, Iliescu RG, Thomas CE i wsp. Food Order Has a Significant Impact on Postprandial Glucose and Insulin Levels
Diabetes Care, 2015;38(7):e98-e99
- 2.Przegląd
Kinsey AW, Ormsbee MJ. The health impact of nighttime eating: old and new perspectives
Nutrients, 2015;7(4):2648-2662
- 3.Stanowisko towarzystwa naukowego
St-Onge MP, Ard J, Baskin ML i wsp. Meal Timing and Frequency: Implications for Cardiovascular Disease Prevention: A Scientific Statement From the American Heart Association
Circulation, 2017;135(9):e96-e121
Pokaż wszystkie źródła (6)Zwiń listę źródeł
- 4.Przegląd
Ebrahim IO, Shapiro CM, Williams AJ, Fenwick PB. Alcohol and sleep I: effects on normal sleep
Alcohol Clin Exp Res, 2013;37(4):539-549
- 5.Badanie
Drake C, Roehrs T, Shambroom J, Roth T. Caffeine effects on sleep taken 0, 3, or 6 hours before going to bed
J Clin Sleep Med, 2013;9(11):1195-1200
- 6.Przegląd
Gołacki J, Matuszek M, Matyjaszek-Matuszek B. Link between Insulin Resistance and Obesity: From Diagnosis to Treatment
Diagnostics (Basel), 2022;12(7):1681
Ostatnia weryfikacja źródeł:
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji.
Kiedy sam schemat nie wystarczy
Powyższe zasady pomagają większości osób i możesz je wdrożyć od dzisiaj.
Jeśli jednak wybudzanie się w nocy wraca mimo zmian, jeśli pracujesz zmianowo i Twój wieczór zaczyna się o czwartej rano, albo jeśli do insulinooporności dochodzą inne wyniki, to kolacja jest tylko jednym elementem większej układanki.
W takich przypadkach układam cały dzień, a nie pojedynczy posiłek. Konsultacje we Wrocławiu i online, szczegóły na stronie.
Przeczytaj też
Ten artykuł ma charakter dietetyczno-treningowy i edukacyjny. Nie jest poradą medyczną, nie stawia diagnoz i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub dietetykiem prowadzącym. Przed zmianą diety, suplementacji lub intensywności treningu, szczególnie przy cukrzycy lub insulinooporności, skonsultuj się ze swoim lekarzem.