Wzdęty brzuch wieczorem. Dlaczego rośnie w ciągu dnia i co z tym zrobić
- Opublikowano
- Zaktualizowano
- Czas czytania
- 7 min czytania
Rano brzuch jest płaski. Około południa robi się napięty. Wieczorem musisz rozpiąć guzik w spodniach, a rano wszystko wraca do normy.
Jeśli to brzmi znajomo, to na początek najważniejsza informacja: to nie jest tłuszcz. Tłuszcz nie pojawia się i nie znika w ciągu jednej doby. To są gazy i zalegająca treść w jelitach, a to oznacza, że da się z tym coś zrobić.
Spis treści
Skąd się to bierze
Gazy w jelitach powstają głównie w procesie fermentacji. Bakterie jelitowe rozkładają to, czego sam nie strawisz i nie wchłoniesz, a produktem ubocznym tego procesu jest gaz.
To normalny proces i każdy go ma. Problem pojawia się wtedy, gdy gazu jest wyraźnie za dużo albo gdy jelita reagują na jego obecność nadmiernym napięciem i bólem.
Najczęstsze przyczyny, które widzę w gabinecie:
Konkretne grupy produktów. Najczęściej powtarzają się nabiał, pszenica, rośliny strączkowe, cebula i czosnek, kapustne, słodziki kończące się na „ol", takie jak ksylitol i maltitol, oraz napoje gazowane.
Tempo jedzenia. Jedzenie w pośpiechu i przy ekranie oznacza połykanie powietrza i gorsze rozdrobnienie pokarmu. To jedna z najczęściej lekceważonych przyczyn.
Nagły skok błonnika. Klasyczna historia: ktoś postanawia jeść zdrowo, z dnia na dzień dokłada warzywa, otręby i strączki, a po tygodniu czuje się gorzej niż wcześniej. Jelita potrzebują czasu, żeby się przystosować.
Stres i tryb dnia. Jelita i układ nerwowy są ze sobą ściśle połączone. Przewlekłe napięcie realnie zmienia motorykę przewodu pokarmowego, a także próg, przy którym odczuwasz dyskomfort.
Dlaczego wieczorem jest najgorzej
Bo gazy się kumulują. Rano jelita są po nocnej przerwie, więc brzuch jest płaski. Potem dochodzi śniadanie, kawa, lunch, przekąska i każdy z tych posiłków coś dokłada.
Dlatego nie szukaj jednego winnego posiłku zjedzonego o osiemnastej. Szukaj wzorca w całym dniu.
Dzienniczek, który faktycznie coś pokaże
To jest najskuteczniejsze narzędzie, jakie możesz uruchomić od jutra, i zajmuje mniej niż minutę dziennie.
Przez siedem dni zapisuj trzy rzeczy:
- Co zjadłeś, bez wagi i bez kalorii, same produkty.
- O której brzuch był najbardziej napięty, w skali od jednego do pięciu.
- Jak wyglądało wypróżnienie, jedno słowo wystarczy.
Po tygodniu usiądź z tą kartką i poszukaj powtórzeń. W większości przypadków wychodzą dwa, trzy produkty, które wracają w najgorsze dni. Od nich zaczynamy, a nie od wycinania wszystkiego naraz.
Czego nie robić
Nie wycinaj połowy jadłospisu naraz. Najczęstsza reakcja to odstawienie glutenu, nabiału i strączków jednego dnia. Jeśli po tym poczujesz się lepiej, nie dowiesz się, co było przyczyną, a dieta robi się niepotrzebnie uboga.
Nie rób diety eliminacyjnej na własną rękę przez miesiące. Protokoły takie jak low FODMAP to narzędzia diagnostyczne o określonym czasie trwania i z zaplanowanym etapem ponownego wprowadzania produktów. Prowadzone bezterminowo zubażają mikrobiotę i utrudniają późniejszą pracę.
Nie zakładaj z góry, że to SIBO. To hasło żyje w internecie własnym życiem. Przerost bakteryjny jelita cienkiego istnieje i bywa przyczyną, ale znacznie częściej za wzdęciami stoją rzeczy prostsze: tempo jedzenia, konkretny produkt albo gwałtowna zmiana ilości błonnika.
Cztery zmiany, które warto wprowadzić zanim zaczniesz cokolwiek wycinać
Pierwsze pięć minut posiłku bez ekranu. Brzmi banalnie, działa zaskakująco dobrze. Wolniejsze jedzenie oznacza mniej połkniętego powietrza i lepsze rozdrobnienie pokarmu.
Odstaw napoje gazowane i gumę do żucia na tydzień. Oba dostarczają powietrza wprost do przewodu pokarmowego.
Zwiększaj błonnik stopniowo. Jeśli dokładasz warzywa i strączki, rób to przez dwa, trzy tygodnie, a nie z dnia na dzień. Równolegle pilnuj wody, bo błonnik bez wody działa odwrotnie do zamierzenia.
Krótki spacer po obiedzie. Ruch poprawia motorykę jelit, a to przekłada się bezpośrednio na mniejsze uczucie zalegania wieczorem.
Kiedy to nie jest temat na dietę
Są sytuacje, przy których nie eksperymentuje się z jedzeniem, tylko trzeba to zdiagnozować. Należą do nich: niezamierzony spadek masy ciała, krew w stolcu, uporczywy ból, który budzi w nocy, gorączka, wymioty oraz nagła zmiana rytmu wypróżnień, która utrzymuje się tygodniami.
Wzdęcia, które pojawiają się i mijają, i które wiążą się z tym, co i jak jesz, to inna sytuacja i tą zajmuję się na co dzień.
Pytania, które dostaję najczęściej
Czy to może być nietolerancja laktozy?
Może. Charakterystyczne jest wtedy, że objawy pojawiają się w określonym czasie po produktach mlecznych i są powtarzalne. To jedna z rzeczy, które sprawdza się w pierwszej kolejności, bo jest częsta i łatwa do zweryfikowania.
Czy probiotyk pomoże?
Czasem tak, ale to nie jest rozwiązanie uniwersalne. Różne szczepy działają różnie i przy różnych dolegliwościach. Kupowanie pierwszego z brzegu to loteria.
Dlaczego mam wzdęcia po zdrowym jedzeniu?
Bo warzywa, strączki i produkty pełnoziarniste są najlepszym paliwem dla bakterii jelitowych. Przy nagłym zwiększeniu ich ilości fermentacja rośnie. To nie znaczy, że masz ich nie jeść, tylko że trzeba je wprowadzać stopniowo.
Ile czasu zajmuje poprawa?
Przy prostych przyczynach, takich jak tempo jedzenia czy gazowane napoje, różnicę widać w kilka dni. Przy pracy nad konkretnymi produktami mówimy o czterech do sześciu tygodni.
Bibliografia
- 1.Wytyczne
Moshiree B, Drossman D, Shaukat A. AGA Clinical Practice Update on Evaluation and Management of Belching, Abdominal Bloating, and Distention: Expert Review
Gastroenterology, 2023;165(3):791-800.e3
- 2.Wytyczne
Lacy BE, Pimentel M, Brenner DM i wsp. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome
Am J Gastroenterol, 2021;116(1):17-44
- 3.Wytyczne
Pietrzak A, Skrzydło-Radomańska B, Mulak A i wsp. Guidelines on the management of irritable bowel syndrome: In memory of Professor Witold Bartnik
Prz Gastroenterol, 2018;13(4):259-288
Pokaż wszystkie źródła (4)Zwiń listę źródeł
- 4.Badanie
Halmos EP, Power VA, Shepherd SJ, Gibson PR, Muir JG. A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome
Gastroenterology, 2014;146(1):67-75.e5
Ostatnia weryfikacja źródeł:
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji.
Od czego zaczynam z pacjentem
Najpierw tydzień obserwacji, bo bez danych pracujemy po omacku. Potem celowana eliminacja jednej grupy produktów, nie pięciu, i na określony czas. Następnie ponowne wprowadzenie, żeby sprawdzić, czy reakcja faktycznie się powtarza. Równolegle porządkujemy tempo jedzenia, rozkład posiłków w ciągu dnia i ilość błonnika.
Taki proces trwa zwykle od czterech do sześciu tygodni i kończy się tym, że wiesz, co u Ciebie działa, a nie tym, że masz listę zakazów na całe życie.
Pracuję w ten sposób we Wrocławiu i online. Szczegóły konsultacji znajdziesz na stronie.
Przeczytaj też
Ten artykuł ma charakter dietetyczno-treningowy i edukacyjny. Nie jest poradą medyczną, nie stawia diagnoz i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub dietetykiem prowadzącym. Przed zmianą diety, suplementacji lub intensywności treningu, szczególnie przy cukrzycy lub insulinooporności, skonsultuj się ze swoim lekarzem.