Witamina D jesienią i zimą. Co ma sens, a co jest marketingiem
- Opublikowano
- Zaktualizowano
- Czas czytania
- 6 min czytania
Od października w Polsce dzieje się rzecz, o której większość osób nie myśli. Skóra praktycznie przestaje produkować witaminę D, i nie zmieni tego ani codzienny spacer, ani wyjątkowo słoneczny listopad.
Powodem jest kąt padania promieni słonecznych. Na naszej szerokości geograficznej przez mniej więcej pół roku jest on za niski, żeby doszło do skutecznej syntezy skórnej. W praktyce oznacza to, że od października do marca liczy się wyłącznie to, co dostarczysz z zewnątrz.
Spis treści
Dlaczego dieta tego nie nadrobi
To jest pierwsza rzecz, którą warto sobie wyjaśnić, bo oszczędza rozczarowania.
Witamina D występuje w niewielu produktach. Najlepszym źródłem są tłuste ryby morskie, czyli łosoś, makrela, śledź i sardynki. Dalej są żółtka jaj i produkty wzbogacane, na przykład część tłuszczów do smarowania.
Problem polega na proporcjach. Żeby pokryć zapotrzebowanie samą dietą, trzeba by jeść tłuste ryby w ilościach, których praktycznie nikt nie je. To dlatego w naszym klimacie suplementacja w okresie jesienno-zimowym jest powszechnie zalecana, a nie traktowana jako fanaberia.
Jedz ryby dwa razy w tygodniu, bo mają sens z wielu innych powodów. Nie licz jednak na to, że załatwią temat witaminy D.
Jak ją przyjmować, żeby się wchłonęła
Witamina D jest rozpuszczalna w tłuszczach. To nie jest ciekawostka, tylko instrukcja obsługi.
Przyjmuj ją do posiłku zawierającego tłuszcz. Obiad, kolacja z jajkami, jogurt z orzechami, kanapka z awokado. Przyjęta na czczo albo do posiłku całkowicie beztłuszczowego wchłania się wyraźnie gorzej.
Pora dnia nie ma większego znaczenia, ale regularność już tak. Jeśli zapominasz, przypnij ją do posiłku, który jesz zawsze o tej samej porze.
Nie łącz jej w jednym momencie z dużą porcją błonnika, na przykład z otrębami, bo to utrudnia wchłanianie tłuszczów.
Czego nie da się ustalić z artykułu
Tu dochodzimy do rzeczy, która odróżnia odpowiedzialną informację od marketingu.
Dawkę ustala się na podstawie wyniku badania, masy ciała i sytuacji konkretnej osoby, a nie na podstawie tego, co ktoś napisał w internecie. Istnieją zalecenia populacyjne i są one punktem wyjścia, ale punkt wyjścia to nie to samo co plan dla Ciebie.
Witamina D należy przy tym do tych, które kumulują się w organizmie. To znaczy, że branie bardzo wysokich dawek na własną rękę, przez wiele miesięcy i bez kontroli, nie jest obojętne. Więcej nie znaczy lepiej.
Dobra wiadomość jest taka, że to jeden z najprostszych parametrów do sprawdzenia. Jedno badanie z krwi i wiesz, w którym miejscu jesteś, zamiast zgadywać przez całą zimę.
Trzy rzeczy, które są marketingiem
Witamina D w kroplach jest lepsza niż w kapsułkach. Forma podania nie decyduje o skuteczności. Decyduje regularność i to, czy przyjmujesz ją z tłuszczem.
Potrzebujesz specjalnego zestawu z witaminą K2. Łączenie tych dwóch ma uzasadnienie w określonych sytuacjach, ale nie jest warunkiem tego, żeby witamina D zadziałała. Sprzedaje się dobrze, bo brzmi profesjonalnie.
Solarium jako sposób na witaminę D. Ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie przewyższa tu korzyść, a efekt jest nieprzewidywalny.
Po czym poznać, że warto to sprawdzić
Niedobór witaminy D nie daje jednego charakterystycznego objawu i to jest sedno problemu. Najczęściej zgłaszane są: utrzymujące się zmęczenie, gorsza odporność w sezonie infekcyjnym, bóle mięśni i kości oraz gorszy nastrój w miesiącach zimowych.
Żaden z tych objawów nie jest sam w sobie dowodem. Wszystkie mogą mieć inne przyczyny i właśnie dlatego sensowniej jest sprawdzić, niż suplementować w ciemno i mieć nadzieję.
Grupy, u których warto to zweryfikować w pierwszej kolejności: osoby pracujące w biurze przez cały dzień, osoby z nadmierną masą ciała, osoby starsze, osoby z chorobami jelit wpływającymi na wchłanianie tłuszczów oraz osoby rzadko wychodzące na zewnątrz w sezonie letnim.
Co zrobić w tym tygodniu
Trzy kroki, każdy zajmuje mniej niż piętnaście minut.
Sprawdź, co faktycznie bierzesz. Odwróć opakowanie i zobacz, ile jest w jednej porcji. Część osób bierze od lat preparat, którego dawka jest symboliczna.
Przypnij ją do konkretnego posiłku. Nie do pory dnia, tylko do posiłku z tłuszczem. To jedyny sposób, żeby regularność zadziałała sama z siebie.
Zbadaj poziom, jeśli nie robiłeś tego nigdy albo od ponad roku. To jedno oznaczenie z krwi.
Pytania, które dostaję najczęściej
Czy spacer w listopadzie coś daje?
Daje bardzo dużo, tylko nie w zakresie witaminy D. Światło dzienne reguluje rytm dobowy i wpływa na nastrój, więc chodź na te spacery. Syntezy skórnej jednak w tym okresie nie będzie.
Czy mogę brać witaminę D przez cały rok?
U wielu osób pracujących w pomieszczeniach ma to uzasadnienie także latem, bo ekspozycja na słońce bywa minimalna. To jednak decyzja, którą podejmuje się na podstawie wyniku, a nie z góry.
Czy dzieci też powinny ją dostawać?
Zalecenia dla dzieci są odrębne i ustalane indywidualnie. To temat, w którym nie powinno się kierować artykułem napisanym dla dorosłych.
Jak często kontrolować poziom?
Jeśli uzupełniasz niedobór, kontrola po kilku miesiącach pozwala sprawdzić, czy dawka była trafiona. Jeśli poziom był prawidłowy, raz w roku, najlepiej pod koniec zimy, w pełni wystarczy.
Bibliografia
- 1.Wytyczne
Płudowski P, Kos-Kudła B, Walczak M i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland
Nutrients, 2023;15(3):695
- 2.Stanowisko towarzystwa naukowego
Pludowski P, Takacs I, Boyanov M i wsp. Clinical Practice in the Prevention, Diagnosis and Treatment of Vitamin D Deficiency: A Central and Eastern European Expert Consensus Statement
Nutrients, 2022;14(7):1483
- 3.Wytyczne
Demay MB, Pittas AG, Bikle DD i wsp. Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline
J Clin Endocrinol Metab, 2024;109(8):1907-1947
Pokaż wszystkie źródła (6)Zwiń listę źródeł
- 4.Badanie
Webb AR, Kline L, Holick MF. Influence of season and latitude on the cutaneous synthesis of vitamin D3: exposure to winter sunlight in Boston and Edmonton will not promote vitamin D3 synthesis in human skin
J Clin Endocrinol Metab, 1988;67(2):373-378
- 5.Badanie
Dawson-Hughes B, Harris SS, Lichtenstein AH, Dolnikowski G, Palermo NJ, Rasmussen H. Dietary fat increases vitamin D-3 absorption
J Acad Nutr Diet, 2015;115(2):225-230
- 6.Wytyczne
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Państwowy Instytut Badawczy. Normy żywienia dla populacji Polski
Warszawa: NIZP PZH-PIB, 2024
Ostatnia weryfikacja źródeł:
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji.
Jak to wygląda u mnie na konsultacji
Witamina D rzadko jest tematem samym w sobie. Zwykle pojawia się przy okazji rozmowy o zmęczeniu, odporności albo o całej suplementacji, która u wielu osób rozrosła się przez lata do kilku preparatów przyjmowanych bez żadnego planu.
Wtedy robimy porządek: co ma sens, co się wzajemnie blokuje i co można spokojnie odstawić. Przy okazji najczęściej okazuje się, że zamiast pięciu preparatów wystarczą dwa.
Jeśli chcesz uporządkować suplementację pod swoje wyniki, a nie pod reklamę, umów konsultację. Wrocław i online, szczegóły na stronie.
Przeczytaj też
Ten artykuł ma charakter dietetyczno-treningowy i edukacyjny. Nie jest poradą medyczną, nie stawia diagnoz i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub dietetykiem prowadzącym. Przed zmianą diety, suplementacji lub intensywności treningu, szczególnie przy cukrzycy lub insulinooporności, skonsultuj się ze swoim lekarzem.